Văn hóa giao thông là gì? Ý thức xây dựng an toàn

Chúng ta nói nhiều về luật giao thông, về các hình thức xử phạt, nhưng có một yếu tố còn quan trọng hơn cả sự sợ hãi bị phạt, đó chính là “văn hóa giao thông”. Khái niệm tưởng chừng mơ hồ nhưng lại quyết định trực tiếp đến sự an toàn của mỗi người khi ra đường. Vậy chính xác thì văn hóa giao thông là gì?

Trong bối cảnh tình hình giao thông tại Việt Nam còn nhiều phức tạp, việc hiểu rõ và xây dựng văn hóa giao thông trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Bài viết này của Nón Việt sẽ làm rõ khái niệm về văn hóa giao thông, vai trò, các biểu hiện và đặc biệt là mối liên hệ mật thiết với việc bảo vệ bản thân, ví dụ như tại sao đội mũ bảo hiểm chất lượng là cần thiết.

1. Khái niệm về văn hóa giao thông là gì?

Văn hóa giao thông là gì? 

Theo cách hiểu đơn giản nhất, văn hóa giao thông là một tập hợp các giá trị, chuẩn mực đạo đức và thái độ ứng xử của con người khi tham gia giao thông. Nó bao gồm hai khía cạnh chính:

• Chấp hành pháp luật: Đó là sự hiểu biết và tự giác tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định của Luật Giao thông đường bộ, ngay cả khi không có sự giám sát của cảnh sát.
• Ứng xử văn minh (Tính cộng đồng): Đây là yếu tố “mềm”. Đó là thái độ ứng xử lịch sự, có tình người, thể hiện sự tôn trọng bản thân và những người cùng tham gia giao thông khác.

Một người có văn hóa giao thông không chỉ lái xe đúng luật mà còn lái xe với ý thức trách nhiệm cao với cộng đồng.

2. Vai trò của văn hóa giao thông trong xã hội

Xây dựng văn hóa giao thông không phải là một khẩu hiệu suông, nó mang lại những lợi ích vô cùng to lớn và trực tiếp.

• Giảm thiểu tai nạn giao thông đây là vai trò của văn hóa giao thông quan trọng nhất. Khi mọi người cùng tự giác chấp hành luật, nhường nhịn và lái xe cẩn thận, số vụ va chạm, tai nạn sẽ giảm đi đáng kể.
• Giảm ùn tắc ý thức không chen lấn, không vượt ẩu, di chuyển đúng làn đường, dừng đỗ đúng nơi quy định… sẽ giúp dòng phương tiện lưu thông mượt mà hơn, hạn chế tình trạng ùn tắc “chết” tại các đô thị lớn.
• Xây dựng xã hội văn minh, nhân ái, văn hóa giao thông phản ánh trình độ văn minh của một xã hội. Những hành động đẹp như nhường đường cho xe cấp cứu, giúp đỡ người già, trẻ em qua đường, bình tĩnh xử lý va chạm… tạo nên một môi trường sống thân thiện và an toàn.
• Nâng cao hình ảnh đất nước một nền giao thông trật tự, an toàn và văn minh sẽ để lại ấn tượng tốt đẹp trong mắt bạn bè quốc tế, thúc đẩy du lịch và đầu tư.

3. Những biểu hiện của văn hóa giao thông

Biểu hiện của văn hóa giao thông cụ thể là gì? Đó chính là những hành động nhỏ nhặt hàng ngày mà mỗi chúng ta đều có thể thực hiện.

3.1 Biểu hiện của người có văn hóa (Văn hóa ứng xử)

• Sự tôn trọng và nhường nhịn đi đúng làn đường của mình, không chen lấn, không bấm còi inh ỏi. Chủ động nhường đường cho người đi bộ tại vạch quy định, nhường xe ưu tiên, giúp đỡ người bị nạn.
• Bình tĩnh và lịch sự giữ thái độ bình tĩnh khi có va chạm nhỏ, nói lời “xin lỗi” hoặc “cảm ơn” khi cần thiết, thay vì dùng bạo lực hay lời lẽ thô tục.
• Không ích kỷ, không dừng, đỗ xe bừa bãi gây cản trở người khác. Không vứt rác ra đường.

3.2 Biểu hiện của việc chấp hành luật

• Tự giác tuân thủ luật: Dừng đèn đỏ ngay cả khi đường vắng, không vượt đèn vàng, đi đúng tốc độ, không lái xe khi đã uống rượu bia.
• Bảo vệ bản thân và người khác: Đây là biểu hiện quan trọng nhất, tự trang bị đầy đủ các thiết bị an toàn. Ví dụ rõ ràng nhất là việc tự giác đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy, không chỉ là để đối phó với cảnh sát.

4. Khi tham gia giao thông xe máy cần lưu ý điều gì?

Xe máy là phương tiện chủ đạo tại Việt Nam, và cũng là nguồn gây ra nhiều tai nạn nhất. Để thể hiện văn hóa giao thông, khi đi xe máy, bạn cần đặc biệt lưu ý:

• Đầy đủ giấy tờ: luôn mang theo Giấy phép lái xe, Giấy đăng ký xe và Bảo hiểm trách nhiệm dân sự.
• Kiểm tra xe trước khi đi: đảm bảo phanh, lốp, đèn, xi-nhan và gương chiếu hậu hoạt động tốt.
• Tuân thủ tuyệt đối tín hiệu và biển báo: không vượt đèn đỏ, đi đúng làn đường, bật xi-nhan khi chuyển hướng, giữ khoảng cách an toàn.
• Không lạng lách, đánh võng: đây là hành vi cực kỳ nguy hiểm và vô văn hóa, đe dọa tính mạng người khác.
• Quan sát điểm mù: luôn cẩn thận khi di chuyển gần các xe lớn như xe buýt, xe tải, container vì bạn rất dễ lọt vào điểm mù của họ.

5. Tại sao đội mũ bảo hiểm chất lượng là cần thiết?

Chúng ta đã trả lời “Văn hóa giao thông là gì?”. Một phần của nó là ý thức tự bảo vệ mình, việc tại sao đội mũ bảo hiểm chất lượng là cần thiết chính là biểu hiện rõ nét nhất của ý thức đó.

Nhiều người đội mũ bảo hiểm chỉ để “đối phó” – dùng các loại mũ rẻ tiền, mũ thời trang mỏng manh. Đây là hành vi “vô văn hóa” với chính sự an toàn của bản thân mình.

• Bảo vệ tính mạng tai nạn xe máy có tỷ lệ chấn thương sọ não rất cao. Một chiếc mũ bảo hiểm Nón Việt đạt chuẩn, có vỏ ABS cứng, lớp xốp EPS dày, sẽ hấp thụ lực va đập, bảo vệ não bộ của bạn. Mũ kém chất lượng sẽ vỡ tan ngay khi va chạm.
• Tuân thủ pháp luật đội mũ bảo hiểm là quy định bắt buộc. Sử dụng mũ đạt chuẩn QCVN (có tem CR) mới là tuân thủ đúng và đủ luật.
• Tạo cảm giác thoải mái mũ bảo hiểm chất lượng như của Nón Việt được thiết kế vừa vặn, thông thoáng, có kính chắn gió, giúp bạn thoải mái hơn khi lái xe, từ đó tập trung xử lý tình huống tốt hơn.
• Thể hiện trách nhiệm đội mũ chất lượng cho thấy bạn là người có trách nhiệm với gia đình, xã hội và với chính mạng sống của mình.

Xem ngay các mẫu mũ bảo hiểm Nón Việt đạt chuẩn QCVN mới nhất.

Tìm hiểu thêm về Luật Giao thông Đường bộ Việt Nam.

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

6.1 Văn hóa giao thông và Luật giao thông khác nhau thế nào?

Luật giao thông là các quy định, chế tài mang tính bắt buộc (phần “cứng”). Văn hóa giao thông bao gồm cả việc tuân thủ luật đó, nhưng còn mở rộng ra cả khía cạnh đạo đức, ứng xử văn minh, tự giác và có tình người (phần “mềm”).

6.2 Học sinh, sinh viên cần làm gì để xây dựng văn hóa giao thông?

Học sinh, sinh viên cần chủ động học và hiểu rõ Luật giao thông. Khi đi xe đạp điện, xe máy (đúng độ tuổi) phải đội mũ bảo hiểm chất lượng, không lạng lách, không dàn hàng ngang, không vượt đèn đỏ và cư xử lịch sự.

6.3 Đội mũ bảo hiểm không cài quai có phải là thiếu văn hóa giao thông không?

Chắc chắn là có. Đội mũ không cài quai không chỉ vi phạm luật (mức phạt tương đương không đội mũ) mà còn cho thấy sự đối phó, vô trách nhiệm. Khi xảy ra va chạm, mũ sẽ văng ra và hoàn toàn vô dụng.